VAR và Áp Lực Tâm Lý: Phân Tích Từ Cựu Trọng Tài Ngoại Hạng Anh

Cựu trọng tài Graham Scott của Ngoại hạng Anh đã đưa ra những phân tích sâu sắc về lý do khiến các trọng tài không thích VAR, dựa trên trải nghiệm cá nhân từ hơn 10 năm cầm còi và hơn 100 trận làm nhiệm vụ VAR.

Áp lực tâm lý khác biệt hoàn toàn

Theo Scott, điểm khác biệt lớn nhất nằm ở áp lực tâm lý. Khi làm việc trên sân, trọng tài đưa ra quyết định trong tích tắc dựa trên góc nhìn trực tiếp và cảm nhận tình huống. Quá trình này mang tính tự nhiên và liền mạch với nhịp độ trận đấu.

Ngược lại, khi ngồi trong phòng VAR, mọi thứ thay đổi hoàn toàn. Trọng tài phải quan sát nhiều góc quay cùng lúc, tua chậm từng chi tiết, thậm chí dừng hình để phân tích. Scott mô tả cảm giác khi đó như bị nhốt trong bốn bức tường, nhịp tim tăng và áp lực dồn nén – điều ông chưa từng trải qua trong suốt 20 năm làm trọng tài trên sân.

Quy trình kiểm tra nghiêm ngặt

Một nguyên nhân quan trọng khác là quy trình kiểm tra rườm rà. Với các tình huống việt vị, trọng tài không thể áp dụng tiêu chí “rõ ràng và hiển nhiên” mà phải kiểm tra chính xác từng chi tiết, bởi tình huống đó chỉ có đúng hoặc sai, không mang tính nhận định.

Chỉ cần bỏ qua một góc quay hoặc kết luận quá sớm, VAR có thể đối mặt với chỉ trích dữ dội nếu sau đó xuất hiện bằng chứng ngược lại. Do đó, họ buộc phải kiểm tra kỹ lưỡng, dẫn đến những pha bóng mất từ 3-4 phút, thậm chí lâu hơn.

VAR phá vỡ cảm xúc trận đấu

Hệ quả rõ ràng nhất là VAR làm gián đoạn trận đấu và phá vỡ cảm xúc. Một bàn thắng vốn là khoảnh khắc bùng nổ lại bị đóng băng trong lúc chờ kiểm tra. Khi quyết định cuối cùng được đưa ra, cảm xúc ban đầu gần như đã tan biến. Ngay cả khi bàn thắng được công nhận, niềm vui cũng không còn trọn vẹn.

Nghịch cảnh từ cách hiểu sai

Scott chỉ ra rằng VAR thường bị hiểu sai. Nhiều người tin rằng trọng tài cố tình soi lỗi để hủy bàn thắng. Tuy nhiên, mục tiêu thực sự của VAR là tìm ra sự thật, không phải “vạch lá tìm sâu”. Việc kiểm tra nhiều lần chỉ nhằm đảm bảo quyết định được chính xác.

Áp dụng luật quá chặt chẽ

Một điểm gây tranh cãi lớn là việc áp dụng luật một cách quá chặt chẽ. VAR cho phép phát hiện những lỗi rất nhỏ, như một phần cơ thể nhô lên vài centimet trong tình huống việt vị. Những quyết định kiểu này thường gây ức chế vì đi ngược lại cảm nhận thông thường của người xem.

Trọng tài cũng không thích những tình huống như vậy. Họ không muốn hủy bàn thắng chỉ vì đầu gối hay ngón chân lệch vị trí, nhưng khi luật đã quy định rõ ràng, họ buộc phải áp dụng.

Hạn chế công nghệ và thiếu minh bạch

Công nghệ VAR cũng chưa hoàn hảo. Trong những tình huống đông người, hệ thống bắt việt vị bán tự động vẫn gặp khó khăn trong việc xác định ai chạm bóng trước hay thời điểm chính xác của pha chuyền. Điều này dẫn đến những quyết định kéo dài bất thường, có khi lên tới 6-7 phút.

Yếu tố quan trọng khác là sự thiếu minh bạch đối với khán giả. Trong sân, người xem gần như không biết VAR đang kiểm tra điều gì. Trọng tài chính cũng không có đầy đủ thông tin trong thời gian chờ. Sự mù mờ này khiến đám đông dễ mất kiên nhẫn và phản ứng tiêu cực.

Gánh nặng với nghề trọng tài

Cuối cùng, điều khiến VAR trở thành gánh nặng với trọng tài là bản chất công việc của họ. Một trọng tài lý tưởng là “người vô hình”, không bị nhắc đến sau trận đấu. Thành công của họ được đo bằng việc không mắc sai lầm và không trở thành tâm điểm chú ý.

VAR đã thay đổi điều đó. Mỗi quyết định đều có thể bị soi xét, tranh luận và lan truyền rộng rãi. Thay vì đứng sau ánh đèn, trọng tài giờ đây thường xuyên bị đẩy ra trước dư luận, trong vai trò mà chính họ không mong muốn.

—

Nguồn: Báo VnExpress